Zeszyt studencki


W październiku 2010 roku Wydawnictwo Naukowe UAM wydało numer pierwszy zeszytu studenckiego KNPG pt. Prawny i ekonomiczny przegląd prawa gospodarczego. Publikacja uzyskała Patronaty Honorowe JM Rektora Uniwersytetu om. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz JM Rektora Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu. Zeszyt wydany został dzięki wsparciu finansowemu JM Rektora Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydziału Prawa i Administracji UAM oraz Zakładu Publicznego Prawa Gospodarczego WPiA UAM.


ABSTRAKTY


Bartosz Betka

Komisja Europejska


Artykuł ma na celu scharakteryzowanie kluczowego organu zarządzającego i wykonawczego Wspólnot Europejskich o charakterze ponadnarodowym, jakim jest Komisja Europejska. KE powołały do życia traktaty założycielskie UE w latach pięćdziesiątych XX w. Jest ona organem wykonawczym Unii Europejskiej, który opracowuje propozycje aktów prawnych i zarządza na bieżąco wdrażaniem polityki UE i wydatkowaniem unijnych funduszy. Chroniąc interesy Europy jako całości, Komisja dba o to, aby wszystkie państwa członkowskie UE przestrzegały unijnych traktatów i przepisów. Liczba członków Komisji wzrastała wraz z poszerzaniem się grona państw członkowskich. Obecnie w jej skład wchodzi 27 członków – komisarzy, po jednym z każdego kraju. Komisarze mają status funkcjonariuszy międzynarodowych, reprezentują interes Unii jako całości, a nie poszczególnych państw, toteż muszą być niezależni, czyli nie mogą być związani instrukcjami swoich rządów. W poszczególnych rozdziałach omówione zostaną takie tematy jak tryb powoływania Komisji Europejskiej, jej struktura organizacyjna, kompetencje oraz funkcjonowanie w świetle postanowień Traktatu Lizbońskiego.

 

Blaszka Lidia

Zasada społecznej gospodarki rynkowej w świetle doktryny i orzecznictwa

 

Artykuł przedstawia najważniejsze aspekty zasady społecznej gospodarki rynkowej (art. 20 Konstytucji RP) jako naczelnej zasady konstytucyjnej. Zasada ta ma szczególne znaczenie ze względu na fakt, iż ustawa zasadnicza wskazuje ją jako podstawę ustroju gospodarczego Polski. Jej zrozumienie, a następnie zastosowanie ma istotne znaczenie przy ustanawianiu aktów prawnych, z których każdy musi być zgodny z Konstytucją. Artykuł ten otwiera tematykę ustroju gospodarki w Konstytucji, może znaleźć, zatem wiele odniesień przy interpretacji kolejnych przepisów ustawy zasadniczej. Samo pojęcie społecznej gospodarki rynkowej pochodzi od niemieckiego sformułowania soziale Marktwirtschaft, którego istotą jest ochrona społeczeństwa przed skutkami niekontrolowanych procesów gospodarczych.

W płaszczyźnie konstytucyjnoprawnej społeczna gospodarka rynkowa wyznaczona jest z jednej strony przez podstawowe, tradycyjne elementy rynku w postaci wolności gospodarczej i własności prywatnej, z drugiej zaś przez solidarność społeczną, społeczny dialog i współpracę partnerów społecznych. W ujęciu art. 20 konstytucji społeczna gospodarka rynkowa stanowi więc nie tylko określony model ekonomiczny, ale także pożądany przez ustrojodawcę obraz ładu społecznego” [Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 stycznia 2001 roku, sygn. K. 17/00.]. Uregulowanie to można także ująć jako nastawienie na wyrównywanie szans. Istotą gospodarki rynkowej jest konkurencja, jednak przepis ten wskazuje, iż w obliczu gospodarczej rywalizacji państwo winno dążyć do „wyrównania pozycji jednostek” na starcie oraz pomocy słabszym.

Celem artykułu będzie wykazanie relacji pomiędzy poszczególnymi cechami społecznej gospodarki rynkowej oraz wskazanie na stanowiska Trybunału Konstytucyjnego oraz doktryny co do poszczególnych problemów interpretacyjnych zasady.

 

Łukasz Borkowski

Włochy jako państwo regionalne – aspekty

prawno-ekonomiczne

 

Artykuł ma na celu przybliżenie czytelnikowi złożoności prowadzenia polityki regionalnej w Unii Europejskiej na przykładzie pierwszego państwa regionalnego, jakim są Włochy. Złożoność ta przejawia się w dwoistości polityk regionalnych: z jednej strony Unii Europejskiej, z drugiej zaś strony kraju członkowskiego, które nie zawsze przynoszą pożądane efekty. Za punkt wyjścia służy analiza włoskiej konstytucji pod kątem uprawnień regionów i prowincji oraz ich relacji z władzami centralnymi. W następnym rozdziale uwypuklone zostały różnice w rozwoju gospodarczym trzech części Włoch: Bogatej Północy, Mezzogiorno i Trzeciej Italii. Nazwy te są umowne, aczkolwiek wiążą się z różnymi podejściami do rozwoju regionalnego. Bogata Północ grupuje regiony uprzemysłowione, będące głównym źródłem wysokiej pozycji gospodarczej państwa. Na Mezzogiorno składają się regiony południowe, w znacznej mierze zacofane,o wysokim poziomie korupcji i marnotrawienia środków pomocowych, będące głównym adresatem pomocy w zakresie polityki regionalnej. Trzecią Italię konstytuują regiony północne-wschodnie, przez dziesięciolecia zacofane, aczkolwiek którym udało się, głównie dzięki czynnikom endogenicznym, wydobyć z marazmu gospodarczego. W dalszej części pracy naszkicowany został wpływ Unii Europejskiej na politykę regionalną Włoch. W szczególności został omówiony proces decyzyjny w zakresie opracowywania planów rozwoju na linii Unia Europejska – Rząd Włoch – Regiony.

Bartosz Majda

Ewolucja art. 144 ustawy Prawo zamówień publicznych

 

Z uwagi na konieczność implementacji do polskiego prawa dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczących regulacji w zakresie udzielania zamówień publicznych w ciągu ostatniego półtora roku ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz.U.07.223.1655 t.j.) [dalej: pzp] została znowelizowana ośmiokrotnie. Jedne z najdalej idących zmian dotyczą art. 144 pzp, który stanowi o możliwości zmiany postanowień umowy zawartej na podstawie oferty złożonej przez wykonawcę w przetargu przeprowadzonym zgodnie z procedurami o udzielanie zamówień publicznych. Artykuł ma na celu wskazanie skutków prawnych zmian art. 144 pzp oraz stanowić ma próbę ich oceny pod kątem usprawnienia procesu przeprowadzania postępowań i udzielania zamówień publicznych.

Artykuł składa się z czterech części. Pierwsza z nich dotyczyć będzie brzmienia art. 144 pzp w pierwotnej wersji tj. obowiązującej od dnia uchwalenia pzp do czasu nowelizacji z dnia 04.09.2008 r. Druga część będzie dotyczyć brzemienia art. 144 pzp, które zostało wprowadzone nowelizacją z dnia 04.09.2008 r. W trzeciej części omówione zostanie obecne brzmienie art. 144 pzp, które zostało wprowadzone w wyniku nowelizacji z dnia 05.11.2009 r. oraz z dnia 02.12.2009 r. Część czwarta stanowić będzie próbę oceny zmian i ewolucji brzmienia art. 144 pzp.

 

 

Marcin Pawlicki

System prawnego wsparcia dla biogazowni. Czy jest wystarczający?

 

Artykuł ma służyć wskazaniu najbardziej podstawowych, obecnie obowiązujących regulacji prawnych w zakresie wsparcia inwestycji polegających na budowie biogazowni. Jest to tematyka ciągle nie do końca zgłębiona w piśmiennictwie. Wobec wzrastającej roli odnawialnych źródeł energii, zarówno ze względu na ciągle zwiększającą się ilość inwestycji, jak również priorytety w rozwoju energii odnawialnej wynikające z polityki wspólnotowej, zgłębianie tego tematu staje się niezwykle pożądane. W pierwszej części omówione zostaną ogólne regulacje prawne dotyczące odnawialnych źródeł energii. W dalszej części przedstawione zostaną definicje wspólnotowe oraz krajowe, mające szczególne znaczenie z punktu widzenia zagadnień przedstawionych w artykule. Wreszcie przedstawione zostaną najważniejsze polskie regulacje prawne odnoszące się do inwestycji polegających na budowie biogazowni oraz podstawy systemu wsparcia biogazu. W końcowej części artykułu przedstawione zostaną zmiany w zakresie systemu wsparcia biogazowni wynikające z najnowszej nowelizacji Prawa energetycznego.

Magdalena Płachecka

ZAKRES POJĘCIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ W USTAWIE O SWOBODZIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ORAZ W POLSKIM USTAWODAWSTWIE PODATKOWYM

 

W swojej pracy poruszam problem odmiennego definiowania terminu „działalność gospodarcza” na gruncie prawa gospodarczego oraz ustaw podatkowych. Zagadnienie, choć z pozoru czysto teoretyczne, wywołuje szereg komplikacji w praktyce stosowania prawa podatkowego. Nie dość, że pojęciu temu nadaje się różne znaczenia w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej oraz w ustawodawstwie podatkowym, to na domiar złego w odniesieniu do poszczególnych podatków również mamy do czynienia z odmiennymi ujęciami terminu. Przyczyn takiego stanu rzeczy jest wiele, za najistotniejsze można uznać różne cele omawianych gałęzi prawa, tj. prawa gospodarczego i podatkowego, a także problem częstych nowelizacji ustawodawstwa podatkowego. Natomiast zmiany w prawie podatkowym spowodowane są dwoma podstawowymi czynnikami, po pierwsze wynikają z aktualnych potrzeb budżetowych państwa oraz ogólnego stanu finansów publicznych, a poza tym są efektem harmonizowania prawa polskiego z europejskim. O wadze problemu poruszanego w artykule świadczą ciągłe próby ujednolicenia wspomnianych definicji. W ostatnim czasie wiceminister finansów poinformował, że w resorcie trwają prace nad przygotowaniem dwóch zupełnie nowych ustaw podatkowych, które miałyby zastąpić aktualnie obowiązujące ustawy o PIT i CIT. Uzasadnieniem dla projektowanych zmian jest między innymi chęć rozwiązania problemu związanego z zagadnieniem opodatkowania działalności gospodarczej. Należy mieć zatem nadzieje, że projektowane akty, choć w części uporządkują panujący aktualnie „bałagan pojęciowy”.

 

Bartłomiej Sita

Ewidencjonowanie działalności gospodarczej

po 31 marca 2009 r.

 

Kluczowe znaczenie dla problematyki ewidencjonowania działalności gospodarczej mają zmiany wprowadzone pod koniec marca ubiegłego roku, zawierające się w haśle „jedno okienko”. O konieczności zmian procesu ewidencjonowania działalności mówiło się już od dawna, przytaczając dotkliwe dla Polski rankingi określające łatwość z jaką w danych państwach przyszli przedsiębiorcy rozpoczynają prowadzenie własnej działalności gospodarczej. W zamyśle twórców zasady jednego okienka, celem wprowadzonych zmian miało być m.in. zmniejszenie skomplikowania ogółu procedur związanych z rozpoczęciem działalności a także zaoszczędzenie czasu przyszłym przedsiębiorcom. Pomimo nowatorskiego podejścia do problematyki formalnych stron rozpoczęcia działalności gospodarczej, a także zapewnień co do skuteczności stworzonych rozwiązań w procesie ułatwienia przedsiębiorcom korzystania ze swobody działalności gospodarczej, nie sposób nie zauważyć słabych stron funkcjonującego już od niemal roku systemu. Artykuł zamieszczony w powyższym zeszycie stara się unaocznić wpływ pozytywnych i negatywnych aspektów wprowadzonych zmian na proces ewidencjonowania działalności gospodarczej.

Urszula Szefler

Ograniczenie odpowiedzialności cywilnej jako instrument rozwoju rynku audytu

 

Zadaniem artykułu jest przedstawienie znaczenia najnowszych regulacji prawnych dotyczących odpowiedzialności cywilnej biegłych rewidentów za badanie sprawozdań finansowych. Ostatni kryzys gospodarczy w pełni potwierdza, iż rewizja finansowa jest istotna dla prawidłowego funkcjonowania wolnego rynku. W początkowej części artykułu został wskazany podmiotowy zakres obowiązku poddania dokumentów finansowych badaniu przez biegłego rewidenta, a także wyjaśnione pojęcie podmiotu uprawnionego do przeprowadzania czynności rewizji finansowej. Następnie zostały opisane niekorzystne zjawiska występujące na rynku audytu, które wymusiły wprowadzenie nowych regulacji prawnych, m.in. wysokie ceny usług audytorskich i ograniczona konkurencja. Z powyższych powodów ustawodawca wprowadził – opisane w rozdziale 4 – kwotowe ograniczenie odpowiedzialności cywilnej biegłych rewidentów. W kolejnym rozdziale zostały przybliżone przewidywane skutki powyższej regulacji dla sytuacji na rynku audytu, m.in. wskazuje się, że ograniczenie odpowiedzialności cywilnej biegłych rewidentów przyczyni się do zmniejszenia prawdopodobieństwa upadłości spółki audytorskiej w skutek konieczności wypłaty ogromnego odszkodowania.


Agnieszka Wronowska

ANALIZA WYBRANYCH DETERMINANT LOKALIZACJI BEZPOŚREDNICH INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH NA UKRAINIE W LATACH 1998-2007

 

Ekonomiczne uwarunkowania lokalizacji bezpośrednich inwestycji na Ukrainie w latach 1998-2007 z roku na rok budowały coraz to bardziej atrakcyjne otoczenie biznesowe dla tego typu inwestycji. To właśnie w tym okresie Ukraina zwróciła na siebie uwagę zagranicznych inwestorów, w tym również i polskich. Mimo tego Ukraina praktycznie na każdej płaszczyźnie odbiegała od kraju, który moglibyśmy uznać za modelowy przykład państwa, umiejętnie wykorzystującego własny potencjał inwestycyjny. Rząd Ukrainy mając świadomość, iż potrzeby inwestycyjne kraju nie są w pełni zaspokajane, zamiast stwarzać inwestorom coraz to większy pakiet zachęt inwestycyjnych, prowadził działania o efekcie zgoła odwrotnym. W dobie globalizacji i integracji europejskiej kraje Europy Środkowej i Zachodniej upodabniają się do siebie, zarówno pod względem warunków prowadzenia działalności gospodarczej, rozwiązań prawnych, polityki, standardów ekologicznych, jak i kultury biznesowej. Ukraina jest inna. To kraj, w którym od kilkunastu lat ścierają się wpływy rosyjskie wraz z europejskimi. To kraj dynamiczny, zmienny, ale i niepewny. Rok 2008r. przyniósł początki załamania gospodarczego m.in. wysoką inflację, wzrost bezrobocia, drastyczne osłabienie waluty, ogólną niestabilność polityczną. W 2009r. mieliśmy już na Ukrainie głęboki kryzys. Mimo tego to właśnie na Wschód, przy nadejściu następnej koniunktury gospodarczej, będą kierowane bezpośrednie inwestycje Europy a inwestorzy zagraniczni po raz wtóry zwiększą swoją aktywność na Ukrainie.